🖍️اسماعیل جهانخواه

منابع: [برشی از کتاب: «عقاب­های سرزمین ایران»

نیروی هوایی ایران در آغاز جنگ چه وضعیتی داشت ؟
گروه سیاسی الف، ۱ مهر ۱۳۹۹، ۱۰:۲۹ 3990631153
الف/ «عقاب­های سرزمین ایران» نام کتابی است به قلم "علی غفوری" که از دوره جوانی در حوز‌ه­های نظامی و تسلیحات و جنگ­ها پژوهش­ها و کتاب­هایی منتشر کرده است آنچه در این کتاب آمده روایتی است مفصل از نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی در ۸ سال دفاع مقدس. آنچه در ادامه میخوانید از جلد اول این کتاب با عنوان " وضعيت آمادگي رزمی هوایی ایران در آغاز جنگ" انتخاب شده است.»]

*نیروی هوایی ایران* *در آستانه جنگ:*

«نیروی هوایی ایران در آغاز جنگ چه وضعیتی داشت ؟
در روز 31 شهريور 1359 بخش آماد و پشتیبانی نهاجا در بخش شكاري ـ بمب‌افكن 464 فروند هواپيماي اف ـ 14، اف ـ 4 و اف ـ 5 در اختيار داشته است كه حدود 357 فروند آن آماده عمليات مشروط و آمادگي كامل بوده‌اند .لازم به ذكر است كه در آمادگي مشروط هواپيما قادر به انجام همه ماموريت‌هاي خود نيست، اما آمادگي هر كدام از انواع هواپيماها در ابتداي جنگ چگونه بود؟
سرتیپ2 فنی زینلی نصر الله زینلی در میزگرد تحلیلی نقش نهاجا در انقلاب اسلامی و دفاع مقدس (31 اردیبهشت 92) درباره توانایی نیروی هوایی در ابتدای جنگ می گوید:
«وضعیت جنگنده ها و سایر هواگردهای ارتش در آن زمان نسبتا مناسب بود.در اینجا من به بخشهای مختلف نیرو اشاره می کنم:

*اف ـ 14:*

«در آن زمان ما 77 فروند اف ـ 14 در اختيار داشتيم كه از اين تعداد 19 فروند در وضعیت انبار شده بود. دليل اين حجم بالاي اورهال ورود تازه اين هواپيما به ناوگان و عدم وجود کارکنان فني به تعداد كافي در پايگاه‌ها بود. 58 فروند (75/2 درصد) در اختيار پايگاه‌ها بودند كه از اين تعداد ، 22 فروند داراي آمادگي كامل و مشروط بودند. به عبارت ديگر 36/2 درصد از كل هواپيماهاي اف ـ 14 روز اول جنگ قادر به انجام عمليات بودند، اگرچه رقم هواپيماهاي منتظر تعميرات و منتظر قطعه در پايگاه‌هاي اصفهان و شيراز بالا بود، اما با توجه به خروج آمريكايي‌ها از ايران، وقايع پس از انقلاب و تعمير و نگهداري سنگين، رقم قابل قبولي بود.»

*اف ـ 4:*

«در ابتداي جنگ كشور 199 فانتوم از انواع اي، دي و آر داشته است كه 28 فروند آن در وضعيت اورهال بودند و 24 فروند در وضعيت تعمير قرار داشتند، اگرچه در بخش اف ـ 4 نيز با توجه به شرايط پس از انقلاب با توجه به تخصص بالاي نفرات فني و لجستيك كارنامه آمادگي فانتوم‌ها خوب بوده، اما درصد بالاتر از استاندارد تعميري و اورهال هواپيماها به عدم پرواز به اندازه كافي و كاهش توجهات بازمي‌گشت. از مجموع هواپيماهاي تحويلي به پايگاه‌ها 77/8 درصد در وضعيت آمادگي كامل و 4/7 درصد در وضعيت آمادگي مشروط بودند. يعني حدود 141 فروند فانتوم قادر به انجام ماموريت بوده‌اند.»

*اف ـ 5:*

«در انواع هواپیماهای اف ـ 5 وضعيت آمادگی از ساير هواپيماها بسيار بهتر بود. از 188 هواپيماي اف ـ 5، 96/6 درصد در اختيار پايگاه‌ها بود (182 فروند) كه از اين تعداد 160 فروند داراي آمادگی پرواز (130 فروند آمادگی پروازکامل30 فروند داراي آمادگي مشروط) بوده است.به عبارت دیگر میزان امادگی رزمی و عملیاتی هواپیماهای اف _5 به میزان قابل قبول حدود 88 درصد بوده است.»

*جمع شكاري‌ بمب* *افکنهای كشور:*

«در 31 شهريور از 464 شكاري و بمب‌افكن كشور 11/7 درصد دپو (در اختيار نيروها نبودند) و88/3 درصد (حدود 400 فروند) در اختيار پايگاه‌ها قرار داشت. به عبارتي حدود 308 هواپيماي جنگي كشور قادر به انجام همه نوع عمليات بودند.
آمارهای سرتیپ خلبان مسبوق از خلبانان اف 14 و محقق دانشگاههای جنگ اندکی متفاوت با این آمار است.او تعداد اف 14 ها را همان 77 فروند می داند اما اف-4 و اف-5 را به ترتیب 196 و 176 فروند ذکر می کند که از این تعداد 368 هواپیما قادر به عملیات کامل یا مشروط بودند. دلیل این تفاوت آمار در توانایی هواپیماها می تواند در تعریف متفاوت بخش لجستیک با سایر بخشها باشد.»

*هواپيماهاي پهن‌پيكر* *نهاجا:*

«از یازده فروند بویینگ747 نيرو، شش فروند در دپو و چهار فروند آماده عمليات مشروط بودند (در آن سال‌ها توان اورهال هواپيماهاي بوئينگ به‌طور مناسب در داخل کشور فراهم نبود) اما وضعيت 707 ‌ها بهتر بود. از چهارده فروند 707، دو فروند در دپو و بقيه در مراحل مختلف آمادگي قرار داشتند. از 41 فروند سي 130 نيز 31 درصد در اورهال و 69 درصد تحويلي به پايگاه‌ها بوده ا ست. اف ـ 27ها نيز از نوزده فروند، هفده فروند دراختیار يگان‌ها بودند.
لازم به ذكر است كه به جز هواپيماهاي دپو شده كه عنوان بندی و م تلفات هوایی عراق بیش از ایران بود.

پژوهش، نگارش ‌و تدوین:

*اسماعیل جهانخواه*
*اسفند ۱۴۰۰*